Вось і восень уступае ў свае правы. Лета было плённым і цудоўным. Файным атрымаўся наш апошні акорд лета — свята — Мой горад — маё сэрца, які мы зладзілі ў рамках праекта ШАГ у Шчучыне.
У час мерапрыемства адбылося многае:
адкрылі стрыт-галерэю шчучынскіх рэтрапанарам;
памалявалі з натхненнем горад мары (было досыць вельмі тэленавітых прац);
заўзелі за лепшых гульцоў мёлькю;
атрымлівалі асалоду ад спеваў Уны…
Свята атрымалася простае, лёгкае і вельмі пазітыўнае. Як тое было вельмі добра распісала раённая газета Дзянніца 😉

https://dzyannica.by/content/moy-gorad-mayo-serca-pad-takoy-nazvay-u-aposhni-dzen-leta-shchuchyncy-ladzili-svoy-fest

Гэтым разам трэнінг быў разлічаны на навучанне асновам метаду вуснай гісторыі і агульным прынцыпам правядзення інтэрв’ю. Мерапрыемства праводзілася сябрамі МГА “Гісторыка” ўдзельнікамі праекта “Беларускі архіў вуснай гісторыі”(БАВГ).

У трэнінгу пранялі ўдзел навучэннцы і настаўнікі школ і гімназіі горада, удзельнікі гурткоў па краязнаўству Шчучыншчыны.

На пачатку прысутным было зроблена прэзентацыя самога інтэрнэт-праекта анлайн-сховішча вуснагістарычных дакументаў. Галоўная ўвага была нададзена гістарычнай вартасці крыніц, якія назапашваюцца і захоўваюцца ў БАВГ, важнасці і актуальнасці выкарыстання гэтай крынічнай базы для разнастайных даследаванняў у галіне краязнаўства, гісторыі мясцовых супольнасцяў. Далей знаёмства з архівам перайшло да тэхнічных пытанняў непасрэднага карыстання і працы з архівам. Каардынатар праекта БАВГ Андрэй Мастыка распавёў пра тое, якім чынам зарэгістравацца ў якасці карыстальніка архіва, як шукаць дакументы па сваёй тэматыцы і г.д.

Асноўную частку мерапрыемства была прысвечана знаёмству з методыкай вуснай гісторыі і правілам збору і запісу інтэрв’ю са сведкамі часу. Удзельнікі трэнінгу змаглі пазнаёміцца з асноўнымі падыходамі правядзення інтэрв’ю, атрымаць неабходныя метадычныя матэрыялы для падрыхтоўкі да вуснагістарычных даследаванняў.

У наступнай частцы трэнінга Павал Сітнік правёў практычны занятак па асновах відэаздымкі пры зборы ўспамінаў. Павел адзначыў не толькі тэхнічныя асаблівасці правядзення відэазапісу, але і падкрэсліў важнасць наладжвання добразычлівых стасункаў з рэспандэнтамі, захавання пэўнай шчырай і адкрытай атмасферы падчас правядзення інтэрв’ю і ролі ў гэтым у першую чаргу самога інтэрв’юера.

Разам з нашымі цудоўнымі калегамі са Шчучына, з улікам іх пытанняў, парадаў, сумеснага абмеркавання зрабілі такую штуку, якая будзе карысная не толькі для Шчучынскіх актывістаў, яле і для шырокага кола тых каму неабыякава захаванне і пашырэнне аб’ектаў у Дзяржаўным спісе гісторыка-культурных каштоўнасцей.
Нашая метадычка “ЯК ПАДРЫХТАВАЦЬ ПРАПАНОВУ АБ НАДАННІ СТАТУСУ ГІСТОРЫКА-КУЛЬТУРНАЙ КАШТОЎНАСЦІ АБ’ЕКТУ АРХІТЭКТУРЫ” дасць вам пакрокавыя рэкамендацыі па падрыхтоўцы неабходных дакументаў і самога навуковага дас’е. Для тых каму складана вызначыць, з чаго пачаць напісанне тэксту ад нас бонус – уводныя фразы-шаблоны. Карыстайцеся!
ЯК ПАДРЫХТАВАЦЬ ПРАПАНОВУ АБ НАДАННІ СТАТУСУ

Шчучынская школа актыўнага гараджаніна не спіць у шапку, а актыўна збіраецца, гуртуючы вакол сябе новых удзельнікаў і экспертаў.
На чарговай сустрэчы якую агулам можна назваць як трэнінг майстарклас па грамадскім актывізме ў сферы аховы спадчыны было ня сумна.
Для пачатку ад архітэктара-рэстаўратара Змітра Савельева ўдзельнікі даведаліся пра тэарэтычныя і прававыя аспекты аховы і рэстаўрацыі гісторыка-культурных каштоўнасцей. Не толькі паслухалі пра еўрапейскае і айчыннае разуменне што такое спадчына і якія бываюць каштоўнасныя ўзроўні, які жыццёвы цыкла аб’екта спадчыны, але і паразважалі на навакольных прыкладах пра большую важкасць і крытэрыі выбару што рэстаўраваць, што кансерваваць, што больш важна для эстэтыкі і выхавання “гіпатэтычная рэканструкцыя” або аўтэнтыка ў выглядзе трывалай руіны і інш… Дыскусія атрымалася цікавай.
Надалей прагучала падрыхтаваная Паўлам Іваніцкім прэзентацыя семінар аб ролі моладзі ў ахове гісторыка-культурнай спадчыны. Хлопцы і дзяўчаты, а таксама іх настаўнікі даведаліся якія грамадскія арганізацыі і ініцыятывы працуюць са спадчынай, якія накірункі працы існуюць, прыклады асветніцкіх, публікацыйных, рэстаўрацыйных валанцёрскіх праектаў і іншае. Галоўнае, што атрымалася давесці, гэта тое, што моладзь у сферы аховы спадчыны можа быць не толькі фізічнай сілай для некваліфікаванай працы, але і выкарыстоўваць на карысць свае прафесійныя здольнасці ў даследчых, праектных, экскурсійных, арганізацыйных і асветніцкіх накірунках.
Ну а на дэсерт сустрэчы ад Таццяны Пятровай пачулі прыклады праектаў па візуальным вяртанні страчанай спадчыны, пазнаёміліся з досведам розных краін у дадзеным накірунку, а таксама вырашылі, што менавіта такі эколага-краязнаўчы праект па рэтрапанарамах будзе актуальны для Шчучына і пад наглядам вопытных настаўнікаў пачалі пісаць свой праект.
Самае галоўнае і каштоўнае, што тыя асноўныя акцэнты, якія былі агучаны на дадзенай і папярэдняй сустрэчах школы актыўнага гараджаніна спалучаюцца з адпаведнымі пунктамі стратэгіі ўстойлівага развіцця Шчучынскага раёна, якая якраз у гэты час і распрацоўваецца.
Спадзяемся, што наступныя сустрэчы ШШАГу будуць не менш плённымі і актыўнымі.

На нашай сустрэчы Вас чакае:
практыкум па карыстанні інтэрнэт-прыкладаннямі для гарадскога актывізму. Мы паспрабуем разам на практыцы папрацаваць з усімі электроннымі рэсурсамі: падаць заяўку на www.115.бел, скласці петыцыю на www.petitions.by, абмеркаваць тыя праекты, якія можна падаць ад Шчучына на www.talaka.org;
cемінар пра гістарычныя праекты і ініцыятывы для гарадскога актывізму. На прыкладзе вуснай гісторыі мы пабачым, як з дапамогай гістарычных даследаванняў можна адначасова развіваць асветніцкія, культурныя ды грамадскую актыўнасці ў сваёй мясцовасці. Таксама пагаворым аб тым, як збіранне і захаванне сямейных успамінаў, архіваў і фотаальбомаў дапамагае ў зберажэнні і ўмацаванні адметнай гарадской супольнасці.

Будзем радыя бачыць Вас у Гімназіі г.Шчучына 09.02.2019 а 12.00.

У Гімназіі г.Шчучына 26.01.2019 адбылася першая сустрэча ў межах Школы актыўнага гараджаніна.
На сустрэчы прысутнічала мясцовая моладзь: школьнікі, ліцэісты, маладыя спецыялісты і ўжо паўнавартасныя прафесіяналы сваёй справы.
Сустрэча арганізаваная МГА «Гісторыка», Міжнародным грамадскім аб’яднаннем эколагаў, установай адукацыі Гімназія г.Шчучына.

Падчас мерапрыемства адбылася прэзентацыя арганізацый. Прысутныя дазналіся аб асноўных накірунках працы моладзі ў галіне вуснай гісторыі, аховы гісторыка-культурнай спадчыны. Асаблівую цікаўнасць выклікала прэзентацыя таварыства “Горад для гараджан”, дзе на простых прыкладах удзельнікі пабачылі, якіх зрухаў у гарадскім жыцці можна дамагчыся шляхам аб’яднання нераўнадушнасці і прафесіяналізму.

Другім блокам праведзенай сустрэчы стаў майстарклас ад Дзяніса Кобрусева па гарадскім анлайн актывізме. Гэта значыць, як можна зрабіць горад прыгажэй не адыходзячы ад кампутара, або дзякуючы свайму смартфону.

Удзельнікі пазнаёміліся з механізмам прац платформы 115.бел, якая дазваляе аператыўна паведамляць аб дробных праблемах горада, petitions.by, якая адкрывае магчымасці спалучыць вакол адной праблемы шырокае кола грамадства, а таксама з’яўляецца яскравай пляцоўкай для вывучэння грамадскага меркавання, ну і краўндфайдынгавыя платформы Улей (www.ulej.by) і Талака (www.talaka.org), праз якія кожны можа не толькі знайсці аднадумцаў для справы, але і сабраць неабходныя рэсурсы для рэалізацыі лакальных праектаў.
Спадзяемся, што наступныя сустрэчы будуць не менш цікавымі і нашыя ўдзельнікі ШАГ не проста будуць узброеныя тэорыяй, але і пачнуць выкарыстоўваць веды ў паўсядзённасці.

Сённяшні дзень прадстаўляе нам шмат магчымасцей пазітыўна ўплываць на змены ў сацыяльнай і гісторыка-культурнай, экалагічнай прасторы роднага горада. Бывае, што ідучы па вуліцы мы фантазіруем на тэму: а вось, было б добра, каб тут…. Але чаму б не паспрабаваць зрабіць свае мары рэчаіснасцю? Дапамагчы зрабіць сваой горад больш утульным, цікавым і прывабным?
Дзеля таго, каб даць магчымасць пераўтварыць развагі ў рэальнае дзеянне МГА “Гісторыка”, ГА “Міжнароднае грамадскае аб’яднанне эколагаў”, Офіс развіцця эколага-краязнаўчых ініцыятыў распачне адукацыйны, Гімназія г.Шчучына распачынае сацыяльны прект — ШШАГ Шчучынская школа актыўнага гараджаніна.
Мэта праекта — даць веды і практычныя навыкі ў распрацоўцы грамадскіх ініцыятываў у сацыяльна-ўрбаністычнай сферы, прасоўванні свайго праекту і непасрэднай яго рэалізацыі ў гарадскім асяроддзі.
Удзельнікаў школы чакае шэраг трэнінгаў па гарадскім актывізме, дзе ў якасці трэніраў выступяць дасведчаныя грамадскія дзеячы і актывісты, якія стала і паспяхова займаюцца дзейнасцю ў гэтай галіне ў Беларусі.
Студэнты ШШАГ таксама паўдзельнічаюць у майстар-класах па практычнай падрыхтоўцы грамадскіх праектаў, атрымаюць навыкі працы ў камандзе, пошуках падтрымкі сваіх праектаў, стратэгіям і практыкам прасоўвання сваіх ініцыятыў на афіцыйным узроўні і ў публічнай прасторы.
Вынікам школы будзе распрацоўка і рэалізацыя грамадскага праекта па паляпшэнні сацыяльна-культурнай прасторы горада, якія ўдзельнікі самастойна (пад зоркім наглядам трэнераў) здзейсняць у Шчучыне.
Удзельнікам праграмы можа стаць любы актыўны жыхар г.Шчучына і Шчучынскага раёна ва ўзросце ад 16 да 34 год.
Каб стаць удзельнікам ШШАГ, трэба да 22.01.2019 запоўніць рэгістрацыйную форму па наступнай спасылцы.

Чакаем Вас !

https://goo.gl/forms/t7B2OYF3NP4ALbWu2

Что мы можем сделать, чтобы исторические дома не шли под снос ради строительства новых гостиниц, спортивных комплексов и жилых многоэтажек? А может быть, нужно «пожертвовать» зданиями, которые сложно реставрировать, ведь бюджет города «не резиновый»?

Приглашаем вас на публичную дискуссию «Исторические кварталы Минска: помеха для развития города или..?», где эксперты и экспертки в сфере городского развития и архитектуры, городские активисты и активистки, жители и жительницы обсудят, смогут ли исторические кварталы Минска уживаться с современными застройками.

Темы дискуссии:
— Причины сноса исторических кварталов Минска
— Текущая ситуация по наиболее «уязвимым» районам
— Альтернативы сносу и перспективы развития таких кварталов, как Осмоловка, Тракторный поселок, Пролетарка, Войсковая улица и др.
— Механизмы влияния на ситуацию и план действий на ближайшее будущее

После дискуссии состоится работа в группах по созданию айдентики исторических кварталов и стратегий их продвижения, включая сотрудничество с медиа и развитие креативных пространств.

Кому будет полезна дискуссия?

Всем активным и неравнодушным жителям и жительницам Минска (проживающих в исторических кварталах и не только), местным органам власти и депутатам, людям от бизнеса, медиа и креативных индустрий, а также общественным активистам и активисткам, которым небезразлично развитие города.

Кто выступит в качестве экспертов_ок?

— Вадим Глинник (Директор Научно-проектного центра “Рестобилис”, Председатель Правления фонда “Культурное наследие и современность”)
— Роман Забелло (ассистент кафедры “Теория и история архитектуры” БНТУ, архитектор-реставратор Научно-проектного центра “Рестобилис”)
— Михаил Гаухфельд (Заместитель председателя ОО «Белорусский союз архитекторов», Главный архитектор Филиала «Управление по организации строительства многофункционального комплекса ОАО «Газпром трансгаз Беларусь», член-корреспондент Международной Академии Архитектуры (отделение в Москве)
— Татьяна Петрова (магистр искусствоведения, член МОО “Историка”)
— Максим Жбанков, журналист, культуролог, кандидат философских наук, активист местного сообщества Тракторного поселка
— Андрей Эзерин, Директор Учреждения «Городское развитие», активист местного сообщества Осмоловки.

Дискуссия состоится 28 ноября, с 18.30 до 20.30, в Пресс-клубе, по адресу: ул. В. Хоружей 3, офис 601, г. Минск.

Вход на мероприятие бесплатный. Для участия надо зарегистрироваться по ссылке: https://goo.gl/K9wSiE

По всем вопросам обращайтесь по электронной почте: kobruseu.bnr@gmail.com.

Приходите!

Ужо зусім хутка МГА “Гісторыка”, таварыства “Горад для гараджан” і ГА “Міжнароднае грамадскае аб’яднанне эколагаў” распачне цікавы і, спадзяемся, карысны праект – ШАГ – школа актыўнага гараджаніна. Пляцоўкай для падрыхтоўкі гарадскіх актывістаў стане г.Шчучын Гродзенскай вобласці.

У мінулую суботу адбылася працоўная сустрэча ў г.Шчучыне сумесна з прадстаўнікамі мясцовай адміністрацыі. Былі вызначаны тэрміны і асноўныя крытэрыі адбору ўдзельнікаў ШАГа. Будучых удзельнікаў чакае цыкл семінараў і майстаркласаў, дзе можна будзе даведацца аб магчымасцях удзелу і зплыву гараджан у пытаннях гарадскога планавання, экалагічнай сітуацыі і аховы гісторыка-культурнай спадчыны, а таксама распрацаваць і рэалізаваць свой гарадскі міні-праект, які потым стане здабыткам для ўсіх гараджанаў.
Сачыце за навінамі. Шаг хутка закрочыць у Шчучыне.

Мірскі каталіцкі некропаль – гэта сапраўдны збалансаваны комплекс, які складаецца з трох частак: пахаванні сярэдзіны ХІХ – пачатку ХХ стагоддзя, пасляваенныя пахаванні ХХ стагоддзя, сучасныя пахаванні. Не гледзячы на блізкасць гістарычных зонаў некропаля яны выразна адрозніваюцца адна ад другой. Старая частка ад двух “новых” абмежавана ровам. За рэдкім выключэннем часткі не змешваюцца.
На старой частцы выразна чытаюцца дзве асноўныя сцежкі, адна з якіх вядзе ад гістарычнага ўваходу, іншая ад сучаснага. З пункту гледжання размяшчэння пахаванняў можна прыйсці да высновы, што дадзеныя могілкі, як і большасць могілак у ХІХ стагоддзі не мелі першапачатковую ўнутраную планіроўку, а пахаванні адбываліся зыходзячы ад “зручнасці” месца. Існавала простая сістэма спантанна праведзеных сцяжынак, якія былі пракладзеныя ад цэнтральнай алеі, якая вяла ад увахода.

Старыя каталіцкія могілкі ў мястэчку Мір былі значна пашкоджаныя пасля Вялікай айчыннай вайны. Варта згадаць, што пры пракладцы алеі, якая вяла да ільнозавода (месціўся побач з могілкамі) шмат помнікаў былі скінутыя са свайго месца, перасунуты ў бок. Шэраг помнікаў былі выкарыстаны як будаўнічы матэрыял, для таго ж самага завода.
Шмат помнікаў ўжо да 70-х гадоў ХХ стагоддзя было разбурана, павалена. Большасць гарызантальных пліт (каля 320) з часам сышлі пад зямлю і параслі дзёранам.
Паступова тэрыторыя старой часткі Мірскіх каталіцкіх могілак парасла хмызняком і ў пачатку ХХІ стагоддзя ўтварала сабой амаль непралазны лес.
Працы па рэвіталізацыі каталіцкіх могілак былі распачаты ў ліпені 2014 года. Першым этапам прац быў элемент добраўпарадкавання тэрыторыі. Вырваны хмызняк, скарчаваны маладыя клёны, высахлыя і паламаныя дрэвы.
Другім этапам стала праца па росшуку і ачысцы засыпаных зямлёю і паросшых дзёранам надмагільных пліт. Такіх “схаваных пад зямлю” ад часу помнікаў аказалася боль за тры сотні, што складае каля 70 % ад агульнай колькасці надгробкаў некропаля. За паўтары стагоддзі помнікі паглыбіліся ў зямлю на 20 і больш сантыметраў. Пры падняцці помнікаў максімальна захоўвалася геаграфія яго размяшчэння.
Іншае пытанне аб ссунутых у савецкі час надгробках. Паколькі дакладнае гістарычнае іх месцазнаходжанне ўжо немагчыма аднавіць, яны засталіся пакінутыя ў іх наяўным месцы, як сведчанне часоў рэлігійнага вандалізму ХХ стагоддзя.
Трэцім крокам рэвіталізацыі стала кансервацыя помнікаў. Значная колькасць абеліскаў была павалена, скінута з пастаментаў, некаторыя раскрышыліся. Больш за сотню помнікаў была пастаўлена і замацавана. Пры дапамозе спецыяльнага раствору, абеліскі былі прымацаваны да пастаментаў. Былі ізаляваны швы паміж складнікамі надмагілляў, каб не трапляла вільгаць і не разбурала структуру помніка. Часткова былі рэканструяваныя адсутныя часткі (кавалак пастаменту, сколы на рэбрах абеліскаў і г.д.).
Тым не менш падчас прац на могілках не ўсе дэталі помнікаў магчыма было аднавіць. Большасць металічных крыжоў або зламана, або адсутнічае. Засталіся і цэлыя крыжы і кавалкі металічных культавых вырабаў прыналежнасці якіх да канкрэтнага помніка ўзнавіць не бачыцца магчымым. Каб гэтыя элементы не згубілі свайго гістарычнага кантэксту і не пераўтварыліся ў смецце вырашана з іх зрабіць арт-аб’ект, які ў пэўны час зойме сваё пачэснае месца на могілках.

Улетку 2018 года здзейснена інвентарызацыя і расчытка ўсіх пахаванняў на старой частцы некропаля, распрацаваны праект добраўпарадкавання могілак і ацэнка іх турыстычнай прывабнасці. Працягнуты працы па кансервацыі асобных надмагілляў, склепа.
Каманда валанцёраў з Польшчы і Беларусі ўласнаручна апісалі, зафіксавалі і абмералі 657 пахаванняў. Складзена мапа старой частцы, якая сёння дазваляе кожнаму ахвочаму на свае вочы дакрануцца да натуральнай гісторыі мястэчка Мір, а некаму і адшукаць сваіх продкаў.
Найбольш цікавымі і знакавымі месцамі на некропалі можна назваць :
№ 236 – помнік першаму і апошняму ў ХХ стагоддзі пробашчу касцёла Святога Мікалая, змардаванаму ксяндзу Антонію
Мацкевічу (зм.1942 г.) і яго сястры (што характэрна, ксёндз пахаваны не побач з касцёлам, а на агульных могілках і перапахаваны не быў);
№ 187 – помнік маладой дзяўчыне, якая па мясцовай легендзе была вельмі прыгожай, але раптоўна, так і не паспеўшы адчуць жаночага шчасця пакінула гэты свет… На жаль і пасля смерці не было пакою дзяўчыне… У ХХ стагоддзі склеп быў разрабаваны, надмагілле звалена… Гэты помнік з металічным крыжом на бутавым узгорку з’яўляецца самым вялікім на старой частцы;
№ 399 — месца, дзе паводле сведчанняў мясцовых жыхароў знаходзілася капліца;
№ 423 — помнік Wulf з Крыжаноўскіх (вялікая гранітная стэла на двух пастаментах);
№№ 424, 425, 426 – мемарыяльная кампазіцыя з помнікаў з белага мармуру – удзельнікам паўстання 1863 г., выгнанцам Дамініку Крыжаноўскаму і ксяндзу Андрэю Крыжаноўскаму, раней памерламу дамініку Крыжаноўскаму (1860 год), Херныку Блюму (памёр у 1862 годзе). Кампазіцыя ўтвараецца шляхам спалучэння двух сіметрычных простакутных помнікаў, заявяршэнне якіх аздоблена карнізам, між імі размешчаны помнік з вялікім мармуровым крыжом на пастаменце, які таксама выразна выкананы ў класіцысцкай манеры. Варта адзначыць, што паўстанцы не былі пахаваныя тут. Іх імёны выцесаныя ужо дадаткова на помніку магчыма іх родзіча, каб памяць аб героях жыла ў родным мястэчку;
№ 283 – помнік загінулым дзецям з сям’і Паўловічаў. Дзевяць дзяцей загінулі ў 1882 годзе. Па гістарычных звестках у гэты год у Міры быў вялікі пажар. Але ці праз агонь, ці праз хваробу загінулі дзеці – не вядома. Адзінае, што бацькі ў адзін год згубілі дзевяць сваіх анёлаў;
№ 637 – самае ранняе зафіксаванае пахаванне на старых мірскіх каталіцкіх могілках — „D.O.M. Wiecznosci Tu Spoczyw S.P. Ignacy CAMARA żył lat 46 umarł 1824 r. Prosi o trz zdr Marya”.

Да 1824 года каталікоў у Міры хавалі ля касцёла і на пляцоўцы каля сучаснай пажарнай частцы (некропалі не захаваліся).
Існуе меркаванне, што падчас вайны 1919-1920 тут былі пахаваныя жаўнеры войска польскага і ў якасці месца іх пахавання некаторыя мясцовыя жыхары згадваюць край узгорку, які “глядзіць” у бок замку.
Акрамя таго быў рапрацаваны праект рэвіталізацыі могілак, які паэтапна разлічвае перспектывы і магчымасці развіцця некропаля як сапраўднай цікавай турыстычнай кропцы Міра. Праектам прадугледжваецца захаванне існай структуры, акцэнтуалізацыя цікавых пунктаў, якія ўтвараюць маршрут па некропалі, а таксама перспектыўныя месцы стаянак аўтамабіляў, аўтобусаў і г.д. каб гэта было зручна, цікава, сучасна, але ў першую чаргу адлюстроўвала павагу да культурнай спадчыны і гістарычнай памяці.